کاربرد قاعده « تصرف إلامام علی الرعیه منوط بالمصلحه» در تعامل با قاچاق کالا و ارز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

هیات علمی دانشگاه مذاهب اسلامی

چکیده

قاچاق کالا و ارز یک پدیده چند وجهی شامل اقتصادی، صنفی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی بوده که مهمترین و نمایان‌ترین وجه آن، تأثیر اقتصادی‌اش بر یک کشور است؛ از جنبه‌ی اقتصادی، قاچاق کالا و ارز سبب خروج اقتصاد یک کشور از مسیر سالم و شکل‌گیری اقتصاد زیرزمینی و کاهش تولید ناخالص ملی و افزایش بیکاری و همچنین کاهش سرمایه‌گذاری می‌شود؛ اما عواملی که بر ایجاد این پدیده تأثیر گذاشته نیاز به بررسی و تحقیق و موشکافی دقیق داشته که کاملاً مورد بررسی قرار گیرد؛ و باید حکومت پس از نمایان شدن آن عوامل، در برطرف نمودن آنها و همچنین اتخاذ تصمیمات صحیح در راستای پیشرفت کشور، و عدم قرار گرفتن در مسیر رکود اقتصادی، همراه با جلب رضایت مردم سعی نماید. که البته این تصمیمات حکومت باید با توجه به قواعد و ضوابطی که شریعت برای او تنظیم و مقرر نموده عمل کرده و از محدوده‌ی آنها خارج نگردد. و شریعت هم اصل مبنای دستورات و اعمال حکومت را بر مبنای جلب مصلحت جامعه و دفع مضرّت آنها قرار داده است. در این مقاله سعی بر این شده که به بررسی محدوده و معیار تصمیمات دولت اسلامی، و اجرایی نمودن آنها در مورد قاچاق ارز و کالا داخل نظام یک سرزمین اسلامی پرداخته شود.
 

کلیدواژه‌ها


  1. القرآن الکریم.

2. ابن بطال، ابوالحسن علی بن خلف بن عبدالملک بن بطال البکری القرطبی، شرح صحیح البخاری، الریاض، مکتبۀ الرشد، تحقیق: أبو تمیم یاسر بن ابراهیم، الطبعۀ الثانیۀ، 1423 هـ.

3. ابن حجر، احمد بن علی بن محمد بن حجر العسقلانی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، تحقیق: عبدالعزیز بن عبدالله بن باز و محب الدین الخطیب، دارالفکر (مصور عن الطبعۀ السلفیۀ)، بی تا.

  1. ابن حزم، علی بن احمد بن سعید، المحلی، بیروت، دارالفکر، بی تا.
  2. ابن فارس، احمد بن فارس بن زکریا، مقاییس اللغۀ، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون، اتحاد الکتاب العرب، بی‌تا.
  3. ابن نجیم مصری، زین الدین بن ابراهیم، الأشباه و النظائر علی مذهب ابی حنیفۀ النعمان، به کوشش: عبدالکریم فضیلی، بیروت، المکتبۀ العصریۀ، 1424 هـ.
  4. ابوداود، سلیمان بن اشعث سجستانی، السنن، بیروت، دارالکتب العربی، بی‌تا.
  5. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغۀ، تحقیق: محمد عوض مرعب، دارأحیا، التراث العربی، الطبعۀ الاولی، 2001م.
  6. بخاری، محمد بن اسماعیل، الجامع المسند الصحیح، تحقیق: محمد زهیر بن ناصر الناصر، دار طوق النجاه، الطبعۀ الاولی، 1422 هـ.

10.بیهقی، ابوبکر احمد بن الحسین، السنن الکبری و فی ذیله الجوهر النقی، هند، مجلس دائره المعارف النظامیه الکائنه، الطبعۀ الاولی، 1344 هـ.

11.ترمذی، محمد بن عیسی الترمذی، الجامع الصحیح السنن، تحقیق: احمد محمد شاکر و آخرون، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، بی‌تا.

12.خرمدل، مصطفی، تفسیر نور، تهران، نشر احسان، چاپ ششم، 1378 شـ.

13.130- زبیدی، محمد بن محمد بن عبدالرزاق الحسینی، تاج العروس من جواهر القاموس، دارالهدایۀ، بی‌تا.

14.زرکشی، ابوعبدالله بدرالدین محمد بن عبدالله بن بهادر، المنثور فی القواعد الفقهیۀ، وزارۀ الأوقاف الکویتیۀ، الطبعه الثانیه، 1405 هـ.

15.زیدان، عبدالکریم، الوجیز فی شرح القواعد الفقهیه، موسسه الرساله، بیروت، الطبعه الاولی، 1422 هـ.

16.زیلعی، فخرالدین عثمان بن علی، تبین الحقائق شرح کنزل الدقائق، قاهرۀ، دارالکتب الاسلامی، 1313 هـ.

17.سرخسی، شمس الدین محمد بن ابی سهل، المبسوط، بیروت، دارالمعروفۀ، بی‌تا.

18.سعید بن منصور، التفسیر، دراسه و تحقیق: د سعد بن عبدالله بن عبدالعزیز، دار الصمیعی للنشر و التوزیع، الطبعه الاولی، 1417 هـ.

19.سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر، الاشباه و النظائر، دارالکتب العلمیۀ، الطبعۀ الاولی، 1411 هـ.

20.شافعی، محمد بن ادریس، الامّ، دار المعرفۀ، بیروت، 1410 هـ.

21.عمرانی، ابوالحسین یحیی بن ابی الخیر بن سالم العمرانی، البیان فی مذهب الشافعی، اعتنی به: قاسم محمد نوری، بیروت، دارالمنهاج، الطبعۀ الاولی، 1421هـ.

22.فیروزآبادی، محمد بن یعقوب الفیروزآبادی، القاموس المحیط، تحقیق: مکتب تحقیق التراث فی موسسۀ الرسالۀ بإشراف محمد نعیم عرقسوسی، بیروت، مکتبۀ  الرسالۀ، 1426 هـ

23.الفیومی المقری، احمد بن محمد بن علی، المصباح المنیر، تحقیق یوسف الشیخ محمد، المکتبۀ العصریه، بی‌تا.

24.قانون «مبارزه با قاچاق کالا و ارز» مصوبه 1393 و اصلاحیه 22/7/1394.

25.قرافی، ابو العباس شهاب الدین احمد بن ادریس بن عبدالرحمن، أنوار البروق فی أنواء الفروق، الناشر عالم الکتب، بی‌جا، بی‌تا.

26. قلیویی، شهاب الدین احمد بن احمد بن سلامۀ، حاشیتان قلیویی علی شرح جلال الدین المحلی علی منهاج الطالبین، تحقیق: مکتب البحوث و الدرسات، بیروت، دارالفکر، 1419 هـ.

27.کاسانی، علاءالدین الکاسانی، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، بیروت، دارالکتاب العربی، 1402 هـ.

28.مرداوی، علی بن سلیمان، الإنصاف فی معرفه الراجح من الخلاف، تحقیق: محمد حامد الفقی، دارإحیاء التراث العربی، بی‌تا.

29.مسلم، مسلم بن الحجاج بن مسلم القشیری، الجامع الصحیح، بیروت، دارالجیل و دارالآفاق الجدیده، بی‌تا.

30.نسایی، احمد بن شعیب، المجتبی من السنن، تحقیق: عبدالفتاح ابو غدۀ، حلب، مکتب المطبوعات الاسلامیۀ، الطبعۀ الثانیۀ، 1406 هـ..

31.نووی، یحیی بن شرف بن مری، المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج، بیروت، دار احیاء التراث العربی، الطبعۀ الثانیۀ، 1392 هـ..

32.نرم افزار المکتبۀ الشاملۀ 3.45.

33.نرم افزار جوامع الکلم 4.45.