واکاوی و تحلیل عوامل موثر بر قاچاق کالا در مناطق مرزی (مطالعه موردی: شهرستان مریوان)

نویسنده

دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستائی دانشگاه تهران

چکیده

یکی از مهم ترین معضلالات و چالش های کشورهای در حال توسعه فساد مالی ناشی از اقتصاد زیرزمینی و مصداق بارز آن قاچاق می باشد؛ قاچاق کالا با توجه به تأثیرات منفی که بر اقتصاد ملی دارد، همیشه مورد توجه کارشناسان حوزه های مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بوده است. از آنجایی که قاچاق کالا محصول عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی، محیطی، سیاسی و ... است، برای کاهش آن نیاز به برنامه ریزی همه جانبه بوده و تنها از طریق برخوردهای نظامی و امنیتی این پدیده قابل کنترل نیست. بنابراین هدف از پژوهش حاضر واکاوی و تحلیل عوامل مؤثر بر قاچاق کالا در مناطق مرزی می باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از حیث روش گردآوری اطلاعات توصیفی- تحلیلی می باشد. جهت گردآوری اطلاعات از روش اسنادی و در بخش میدانی از روش پیمایش مبتنی بر تکمیل پرسشنامه و مصاحبه بهره گرفته شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل ۵۵۳۲ نفر از مرزنشینان می باشند که با استفاده از روشهای آماری تعداد 250 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده اند. پرسشنامه هـا به نسبت تعداد جمعیت مناطق روستایی مرزنشین توزیع شده است. اعتبار پرسشنامه ها نیز از طریق آزمون آلفای کرونبـاخ، 0.7۹ درصد به دست آمد، همچنین با ۲۰ نفر از افراد خبره برای تکمیل یافته ها، مصاحبه فردیِ عمیق صورت گرفته است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون t زوجی، آزمون کای اسکوئر ( برای فهمیدن نظر مثبت یا منفی افراد پاسخگو به سوالات )، و آزمون کروسکال والیس استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می دهند که عوامل اقتصادی بیشترین تأثیر را در افزایش قاچاق کالا داشته اند. با توجه به آزمون کروسکال والیس  در رتبه بندی بین عوامل مؤثر در قاچاق کالا ، همان گونه که میانگین های رتبه ای در این آزمون نشان می دهند به ترتیب عوامل اقتصادی ، اجتماعی، فرهنگی و اداری ـ مدیریتی بیشترین تأثیر را در افزایش و رواج قاچاق کالا دارند.
 

کلیدواژه‌ها


-   اصلانی اسلمرز، عابد؛ دیندارلو، سعید؛ اصلانی اسلمرز، امید ( 1394 ). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر ، بر گرایش مرزنشینان بانه ای به قاچاق کالا (زمینه ها و راه کارها). فصلنامه انتظام اجتماعی، دوره 7، .33- شماره 2، صص ۵۶-۳۳.

-   اخباری، محمد؛ اخباری، مهدیه؛ آقابابایی، رضا ( 1389 ). کاربرد رویکرد منطق فازی در مدل سازی  تجارت قانونی در ایران. فصلنامه اقتصاد مقداری، دوره 7، شماره 4، صص ۱۴۹-۱۱۷.

-      احمدی، عبدالله (1385). جرم قاچاق یا آنومی اقتصادی. تهران: میزان.

-   امان پور، سعید (۱۳۹۳). ارزیابی مهم ترین عوامل مؤثر بر قاچاق کالا و سوخت در مناطق مرزی (نمونه موردی: دهستان مرگور)، پژوهش نامه مطالعات مرزی، سال دوم، شماره چهارم، صص ۲۲-۲.

-   امیر پور، مهناز (۱۳۹۱). عوامل موثر بر قاچاق در شهرهای مرزی (انسان.اشیاء.کالا)، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالشها و رهیافتها، زاهدان، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

-      رحمانی، ژاله (1390 ). بررسی عوامل موثر بر قاچاق کالا و ارز و تاثیر آن بر اقتصاد  ملی. بازیافت شده از سایت کرد اکونومیک.

-   شریف، مصطفی (۱۳۹۲). بررسی عوامل موثر بر قاچاق کاال در مرزهای دریایی استان سیستان و بلوچستان و راه حل هایی برای کاهش آن، اولین همایش الکترونیکی ملی چشم انداز اقتصاد ایران با رویکرد حمایت از تولید ملی.

-   قلی زاده، سیدابراهیم؛ علی پور، عباس؛ ذوقی بارانی، کاظم ( 1390 ). علل و پیامدهای قاچاق کالا در  ایران پس از انقلاب اسلامی. فصلنامه دانش انتظامی، سال 12، شماره 4، صص 142-۱۰۹.

-   کریم‌زاده، مجید (۱۳۹۵). بررسی عوامل مؤثر بر قاچاق کالا و تأثیر آن بر اقتصاد شهرستان مرزی سراوان، فصلنامۀ انتظام اجتماعی / سال هشتم / شماره دوم، ۳۱-۱۷.

-   کهنه‌پوشی، سیدهادی؛ جلالیان، حمید ( 1392 ). تأثیر قاچاق کالا بر اقتصاد روستاهای مرزی ، مریوان (مطالعه موردی بخش خاور و میرآباد شهرستان مریوان). مجله جغرافیا و توسعه، شماره 32، صص ۷۴-۶۱.

-   کهنه پوشی، سید هادی. (1۳۹۱). بررسی اثرات اقتصادی قاچاق کالا بر شهرهای مرزی مطالعه موردی؛ شهر مریوان، استان کردستان. همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش ها و رهیافت ها، دانشااه سیستان و بلوچستان. صص ۱۰۵۹-۱۰۶۸.س

-   مستجابی سرهنگی، حمید؛ صادقی، محمد ( 1393 ). قاچاق کالا در مرزهای دریایی استان هرمزگان و تأثیر آن در امنیت منطقه. فصلنامه انتظام اجتماعی، دوره 6، شماره 1، صص ۱۲۴-۱۰۳.

-      محمد پور، پروین،  (۱۳۸۸). برسی علل و پدیده قاچاق کالا در گمرک، پایان نامه دوره کارشناسی، دانشراه دریانوردی.

 

-      Araujo, Julia P. (2016). Taxation, credit constraints and the informal economy, EconomiA 17,pp. 43–55.

-      Aregbeyen, Omo (2012). An Investigation of the Severity, Causes, Impact and Actions against Counterfeiting and Smuggling in Nigeria. Mediterranean Journal of Social Sciences, Vol. 3 (1), p: 379-392.

-      Christine D. (2014). Cigarette Packaging: Youth Perceptions of “Natural” Cigarettes, Filter References, and Contraband Tobacco, Journal of Adolescent Health 54 , pp. 33-39.

-      Davis, P. (2001). Rethinking the Welfare Poverty Approach The Case of Bangladesh , Journal  of Global Social Policy, 23(9), pp: 256-278.

-      Dascher, K and Haupt, A, (2010). the political economy of regional integration projects at borders where poor and rich meet: The role of cross-border shopping and community sorting. Journal of urban Economics, 10.

-      Durkheim, E. (2005). Le Suicide: Étude de Sociologie. 2ieme ed. Paris, France: Librairie Félix Alcan, p.264-311.

-      Edward, E. (2000). vito tanzi.Policies,Institutionsand Darkof Economics, lgar publishing Limited Galen sanda Hose,UK, 11(8), pp: 124-143.

-      Gillespie, Kate, (2013). Counterfeit Smuggling: Rethinking Paradigms of Diaspora Investment and Trade Facilitation, Journal of International Management 19, pp 66–81.

-      Lyman, M. D., & Potter, G. W. (2888). Organized crime. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 32(11), pp. 130-149.

-      Monica, M. (2015). Mexico's drug networks: Modeling the smuggling routes towards the United States, Applied Geography 60, pp. 240-247.

-      Merton, R. (2003). “Social Structure and Anomie.” American Sociological Review pp:672-682.

-      Schneider, F, (2005) Shadow economies around the world: what dowe really know? European Journal of Political Economy, Vol. 21,598– 642.

-      Schneider, Friedrich (2005). Shadow Economies Around the World: What Do We Really Know?, European Journal of Political Economy, Vol. 21.

-      STEPHEN S, (2009). National Trade Policies and Smuggling in Africa: The Case of The Gambia and Senegal, World Development Vol. 37, No. 3, pp. 595–606.